اهمیت آسیاب کردن در تهیه خوراک دام و طیور

اهمیت تکنیک تهیه خوراک دام و طیور در نظر اول شاید چندان توجهی را جلب نکند، اما با توجه به آمارهای خوراک دام خرد و مخلوط شده از قبیل ذرت، یولاف، جو، گندم، چاودار و غیره که توسط دامها مصرف میشوند، میتوان به گسترش، وسعت عمل و اهمیت آن پی برد. امروزه با توجه به پیشرفتهای صورت گرفته در بخشهای کشاورزی و دامپروری، روشهای قدیمی در این بخشها منسوخ شده و لزوم استفاده از روشهای مکانیزه و جدید جهت کاهش تلفات، افزایش بازده، کاهش زمان و هزینه در هر یک از این بخشها امری مهم و ضروری به شمار میرود.

آمارها نشان میدهد که اکثر مواد دانه ای که به دامها خورانده میشوند، قبل از مصرف، آسیاب یا خرد شده است، که این امر با نژاد و سن دام متفاوت میباشد. لذا، در تهیه خوراک دام نیاز دامها باید برآورده شده و از جنبه های اقتصادی هزینه خردکردن مواد غذایی مورد بررسی قرار گیرد. عموماً مواد غذایی دام ها با توجه به مزایای کیفی و کمی مصرف، محاسن حمل و نقل، انبار کردن به صورت خرد و مخلوط شده مصرف می شود. نیاز دام ها باید به منظور به دست آوردن اندازهی قطعات خوراک شناخته شود.

مقاله مرتبط: اهمیت کیفیت محصولات در بخش صنایع خوراک دام و طیور

آزمایشهای متعددی برای تعیین تاثیر میزان خردشدگی خوراک دام بر روی دامهای مختلف انجام گرفته و نتایج آنها حاکی از این واقعیت است که در بیشتر حالات بهتر است مواد غذایی به صورت درشت خرد شده باشد. چراکه مواد غذایی خیلی ریز خرد شده، به جز در تهیه خوراک برای جوجه های کوچک و چند روزه، در اکثر شرایط مناسب نبوده و حتی در مورد جوجه های کوچک هم نباید خیلی ریز و به صورت آرد تهیه شده باشد؛ چون به تجربه ثابت شده است مواد غذایی ریز خرد شده، بدون داشتن فرصت کافی برای فرآیندهای گوارشی و جذب بیشتر از دستگاه گوارشی عبور کرده و مفیدتر از خوراک دانه درشت عمل نمیکنند. بنابراین، اندازه نسبی ذرات آسیاب شده با توجه به اهداف خاص خوراک دادن در آزمونهای تجربی باید تعیین گردد.

همچنین اندازه ذرات آسیاب شده تاثیر بسیار مهمی در کیفیت خوراک پلت شده دارد. در تولید خوراک حیوانات، معمولاً از مواد مختلف استفاده میشود. برای تغذیه حیوان با غلات بهتر است قبل از استفاده، آنها را فرآوری کرد. از جمله راهکارهای کاهش اندازه ذرات جهت فرآوری، استفاده از انواع آسیابها است. نرم شدن بیش از حد مواد، علاوه بر هدر رفت انرژی، موجب ساییدگی دستگاه و نیز مشکلات گوارشی در دام و طیور میگردد. در صنعت تولید خوراک دام، کاهش اندازه ذرات (آسیاب کردن) بعد از فرآیندهای پلت، منبسط کردن و پولکی کردن، در درجه دوم اهمیت از نظرمصرف انرژی قرار دارد. به دست آوردن ذرات ریزتر (نرم شدن مواد پایانی) مستلزم صرف انرژی بیشتر و هزینه نگهداری بالاتر می باشد و منجر به کاهش ظرفیت تولید میشود.

مقاله مرتبط: تشریح تکنولوژی‌های خاص صنعت آرد و خوراک دام و طیور در گفتگویی با نشریه نگاشته

استفاده از خوراک فرآوری شده باعث بهبود هزینه تولید شیر و گوشت و در طیور نیز سبب افزایش کیفیت و کمیت تخم مرغ خواهد شد. در مرحله اول فرآوری با کاهش اندازه ذرات و افزایش سطح مواد فرآوری شده، راندمان استفاده از مواد مغذی خوراک بهبود مییابد. بدین ترتیب قابلیت هضم مواد بیشتر شده و با هضم و جذب بیشتر مواد مغذی ضریب تبدیل خوراک به محصول تولیدی نیز افزایش خواهد داشت. اندازه ذرات آسیاب شده به طور مستقیم بر مراحل فرآوری بعدی نظیر توزین، مخلوط کردن و بسته بندی و جابجایی محصول تاثیر دارد. در فرآوری خوراک به صورت پلت یا خوراک های اکسترود شده با کیفیت مناسب، باید اندازه ذرات آسیاب شده نیز مطلوب باشد. معمولاً ذرات ریزتر موجب کیفیت بهتر خوراکهای پلت یا اکسترود شده میشود. همچنین با کاهش اندازه ذرات، ظرفیت دستگاه پلت یا اکسترودر افزایش و میزان فرسایش دستگاه پلت یا بخشهای مختلف اکسترودر مثل دایها و مارپیچهای غلتک کاهش مییابد. با توجه به نیاز حیوانات مختلف، درجه فرآوری برای جیره های مختلف نیز متفاوت خواهد بود. حیوانات نشخوارکننده مانند گاو و گوسفند که سیستم گوارش بلندتر و کاملتری دارند، خوراک مورد استفاده آنها به فرآوری کمتری نیاز دارد. بسیاری از اجزای خوراکی مورد استفاده در خوراک پلت نشخوارکنندگان دارای پروتئین پایین و مواد با فیبر بالا هستند که پس از آسیاب کردن برای به دست آوردن کیفیت قابل قبول نیاز میباشد. در طیور بخش گوارش کوتاه است، اما سیستم گوارش نسبتاً پیچیده است و میزان هضم و جذب مواد مغذی به چگونگی ساخت خوراک بستگی دارد. اندازه و سن حیوانات بر نیازهای تغذیهای موثر هستند. معمولاً حیوانات جوانتر به ذرات ریزتر و میزان فرآوری بیشتری نسبت به حیوانات مسن احتیاج دارند.

مقاله مرتبط: ویژگی های خوارک دام و طیور مناسب

خرد کردن و نرم نمودن مواد خوراکی، توسط آسیاب صورت میگیرد. آشنایی با ساختمان و نحوه کار آنها میتواند علاوه بر پائین آوردن هزینه های تولید (به جهت انجام کار صحیح) در اعمال مدیریت بهتر در گاوداری ها و مرغداری ها که بخشی از آن شامل تولید جیره متعادل، یکنواخت و ارزان قیمت میباشد، کمک بسزایی نماید. بسیاری از روشهای عمل آوری، مانند آسیاب کردن و یا غلتک زدن، بازده غذایی را بین 5 تا 65 درصد افزایش میدهند. بیش از 51درصد از کل هزینه های تولید گوشت و تخممرغ را تغذیه (دان) به خود اختصاص میدهد که برای کاهش هزینه و بهترشدن کیفیت، بهترین راه تهیه دان در مزرعه پرورش طیور میباشد. البته این موضوع یکی از مسائل مهم در مدیریت واحدهای دامپروری میباشد و مدیر باید بهترین تصمیم را از نظر اقتصادی اتخاذ نماید.

فهرست